۲۱ آذر ۱۳۲۵ روز نجات آذربایجان

Warning: Undefined variable $title in /customers/0/8/f/seculardemocrat.org/httpd.www/wp-content/plugins/add-to-social-bookmarking/ps-add-to-social-bookmarking.php on line 64


۲۱ آذر ۱۳۲۵ یگان‌های ارتش ایران در میان شور و هیجان و فریادهای شادی مردم واردتبریز و رضاییه شدند و استان‌های شمالی ایران را از چنگ استالین و مزدورانش بیرون آوردند. ۲۱ آذر روز پیروزی اعلام شد و از سال ۱۳۲۵ همه ساله در آن روز به یاد نجات آذربایجان و بازیافت حق حاکمیت ایران بر آن خطه جشن گرفته شد. ایرانیان میباید پیوسته به یاد این روز باشند و آنرا هرگز فراموش ننمایند.

با حمله هیتلر به شوروی در جنگ جهانی دوم، در روز سوم شهریور ۱۳۲۰ ارتش سرخ شوروی به مرزهای ایران تجاوز نمود و نیروی هوایی شوروی در آذربایجان به بمباران شهرهای باز و بی دفاع پرداخت .ارتش شوروی، انگلیس و آمریکا که بدانها متفقین گفته می‌شد ایران را چون راهرویی برای رسانیدن ابزار جنگی امریکایی از خلیج فارس به شوروی در جنگ علیه آلمان دراختیار گرفته و ایران را پل پیروزی نام نهادند. ۲۴ آذرماه ۱۳۲۰ میان سه دولت ایران و دولتهای شوروی و انگلستان پیمان سه دولت امضا شد که برپایه آن، دولت اشغالی شوروی و انگلیس، استقلال و حق حاکمیت ایران را محترم ‌شمرده و  حداکثر تا شش ماه پس از پایان جنگ جهانی دوم می‌باید ارتش خود را از ایران بیرون میبردند. پس از آنکه روشن شد که متفقین در جنگ پیروز خواهند شد، استالین سیاست دیگری با ایران در پیش گرفت؛ که استان‌های شمالی ایران را با سازمان دادن به جنبش‌های جدایی خواهانه از ایران جداسازد و ضمیمه شوروی کند. هدف استالین چنگ اندازی بر روی منابع نفتی شمال ایران بود. پس از اعلام پایان جنگ در ۲۳ امرداد ۱۳۲۴، استالین ارتش خود را که می‌بایستی تا ۱۲ اسفند ۱۳۲۴ بر پایه پیمان سه دولت و اعلامیه سه دولت راجع به ایران، از ایران بیرون روند از ایران خارج نکرد. پس از آن که دولت ایران شکایت رسمی خود را علیه شوروی به شورای امنیت سازمان تازه بنیاد ملل متحد فرستاد و میان متفقین انگلیس، شوروی و آمریکا شکافی ایجاد کرد. استالین در روز 15 تیر 1324 فرمان پشتیبانی ازجنبش‌های جدایی خواهی در شمال ایران را امضا کرد. 30 تیر 1324موضوع بیرون رفتن نیروهای ارتش سه کشور بیگانه از ایران مورد گفتگو قرار گرفت. استالین پافشاری میکرد که ارتش روسیه می‌باید تا پایان جنگ با ژاپن در ایران بماند. ازاینرو تاریخ بیرون رفتن قوای متفقین را به نشست وزیران امور خارجه، سه کشور در لندن و در شهریور 1324 موکول نمودند. با این روش استالین زمان کافی برای سازمان دادن به جنبش‌های جدایی خواهی در شمال ایران و آذربایجان را بدست آورد. بدستور استالین فرقه دموکرات آذربایجان به رهبری جعفر پیشه وری در امرداد 1324تشکیل شد. در ۲۱ آذر ماه ۱۳۲۴ دولت به اصطلاح خودمختار آذربایجان در سایه پشتیبانی سربازان استالین در تبریز تشکیل شد و با سلاح‌هایی که عمال دیکتاتور شوروی در اختیار فرقه دموکرات گذاشتند پادگان‌های ارتش ایران را در آذربایجان مورد آفند (حمله) قرار دادند. فرماندهان پادگان‌ها، برای دوری از هرگونه برخورد با نیروهای ارتش سرخ تسلیم شدند. شمار بسیاری ار افسران میهن پرست بازداشت و زندانی شدند. در پاره‌ای از منطقه‌های آذربایجان، پادگان‌های ژاندارمری دلیرانه در برابر عمال استالین به پدافند پادگان‌ها دست زدند اما تا آخرین نفر کشته شدند.

دولت ابراهیم حکیمی نیروهای امدادی برای سرکوب کردن شورشیان فرقه آذربایجان به سوی آذربایجان گسیل داشت؛ اما استالین دستور داد که نیروهای ارتش سرخ در نزدیکی قزوین در شریف‌آباد مانع از پیشرفت ارتش ایران شوند و راه ارتباط نیروهای نظامی ایران را با آذربایجان ببندند. استالین اختیار هرگونه اقدام نظامی را علیه مزدوران فرقه دموکرات از دولت ایران گرفت و راه را برای بیدادگری و زورگویی دولت خود مختار پوشالی آذربایجان هموار ساخت. ابراهیم حکیمی، نامه اعتراض آمیزی به مسکو فرستاد و این نامه در کنفرانس وزیران امور خارجه سه دولت متفق آمریکا، شوروی و انگلیس که از ۲۵ آذر تا ۶ دی ۱۳۲۴ در مسکو برگزار شده بود در میان گذاشته شد. جیمز بیرنس وزیر امور خارجه امریکا اعتراض دولت ایران را وارد دانست و کوشش خود را برای جلب موافقت وزیر خارجه شوروی درباره رسیدگی به شکایت ایران بکار برد اما سرانجامی نداشت. ارنست بوین وزیر امور خارجه انگلیس پیشنهاد داد که یک کمیته سه نفری از نمایندگان شوروی و انگلستان و آمریکا به وضع ایران رسیدگی کنند. ابراهیم حکیمی در بیانات خود در نشست ۲۵ دی ۱۳۲۴ اعلام کرد که به رییس هیات نمایندگی ایران در سازمان ملل دستور داده شده‌است که شکایت ایران را علیه زیرپا نهادن پیمان سه دولت به وسیله شوروی و بیرون نبردن ارتش سرخ از ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد بدهد. حکیمی روز ۳۰ دی از نخست وزیری کناره گرفت و احمد قوام روز ۸ بهمن ۱۳۲۴ کابینه خود را به مجلس شورای ملی شناساند. قوام به همراهی هیاتی از کارشناسان از ۳۰ بهمن تا ۱۷ اسفند ۱۳۲۴ در مسکو با استالین و مولوتف وزیر امور خارجه شوروی دیدار و گفتگو کرد. و در پانزدهم فروردین ۱۳۲۵ با ایوان سادچیکف سفیر کبیر شوروی در تهران دیدار کرد که به عنوان ابلاغیه مشترک ایران و شوروی چاپ شد. پس از آن که احمد قوام نخست وزیر وقت ایران با دولت شوروی قرارداد امتیاز نفت شمال ایران را امضا کرد، ارتش شوروی از ایران بیرون رفت. اما مجلس شورای ملی این قرارداد را نپذیرفت.

۱۶ آذر ۱۳۲۵ ارتش ایران در سه ستون به آذربایجان لشکر کشید. مردم که از پیشروی ارتش ایران به آذربایجان آگاهی یافته بودند، بپا خاستند و بر فرقه‌ سازان حکومت خودمختار پیشه وری تاختند و بسیاری از کمونیست‌ها را نابود کردند. با پیشروی ارتش ایران به تبریز، مردم و ارتش، اعضای فرقه دموکرات را  بازداشت کردند. نیروهای زیر فرماندهی سرهنگ بایندر، پس از پیروزی در تکاب وارد شاهین ‌دژ شدند. صد نفر از سران فرقه دموکرات همراه با پیشه ‌وری با شتاب وارد جلفا شدند و با مقدار زیادی اموال غارت شده به شوروی گریختند. ستون دوم ارتش وارد شهر میاندوآب شد و قاضی محمد و حاج بابا و بسیاری از جدایی خواهان در کردستان تسلیم شدند. ستون سوم فرستاده شده به رشت، پس از زد و خورد با فداییان فرقه دموکرات آنها را شکست داده و آستارا را زیر کنترل خود در آوردند. سپس مهاباد، مهار ارتش ایران شد و سربازان به سوی مرند و ماکو پیشروی کردند. یک ستون ارتش پس از آزاد کردن چند شهر آذربایجان، جلفا شهر مرزی را نیز پس از یکسال آزاد کردند. در آن روزگار و در بازی دیپلماتیک بیگانگان، ایران و ایرانی اعم از آذربایجان، تهران و خوزستان، همبسته و همسو با پرداخت هزینه‌های گزاف، هویت ملی خود را پاسداری نموده ونگذاشتند سرزمین باستانی ایران توسط استعمارگران سرخ پاره پاره شود.

اما آنچه را که استالین به آن نرسید استبداد سیاه مرتجعین مذهبی با سدکردگی خامنه ای خائن به پوتین هدیه کردند.

اینده ایران، 21 آذر 1400

 

این مطلب را به اشتراک بگذارید:
balatarin cloob Donbaler viwio Donbaleh Twitter Facebook Google Buzz Google Bookmarks Digg yahoo Technorati delicious